Interview met Frans Vos: muziekcultuur van generatie op generatie

Met familiegeschiedenis.be willen we interessante verhalen in de kijker zetten om je te inspireren om op onderzoek te gaan naar je voorouders. Muziekcultuur kan een interessante piste zijn om meer te weten te komen over jouw familie: het wordt vaak van generatie op generatie doorgegeven. Wij interviewden Frans Vos, beroeps(alt)violist, bij wie de muziekmicrobe al generaties lang in de familie zit. CEMPER, Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed, zorgde voor een bijhorende tekst met tips over het schrijven van een muzikale familiegeschiedenis.

6 juli 2023

Ravels Maarle

Info

Ravels Maarle

Korte geschiedenis
De kerststal werd voor het eerst opgebouwd in 2017 om de gezelligheid in de buurt te vergroten en de mensen in de straat samen te brengen.

Jaar van ontstaan
2017

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Buurtcomité Maarle

Ontwerper kerststal
Leden van het Buurtcomité Maarle

Huidige beheerders van de kerststal
Buurtcomité Maarle

Gebruikte materialen en oorsprong
De kerststal is opgebouwd uit gerecycleerde materialen van oude stallen.  

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
De kerstbeelden werden ontworpen en gemaakt door leden van het Buurtcomité Maarle en zijn gemaakt uit beschilderde houten platen.

Kasterlee Lichtaart

Info

Kasterlee Lichtaart

Korte geschiedenis
In 1980 nam de middenstandsvereniging van Lichtaart het initiatief om een kerststal op te richten in de buurt van de kerk. Het Kempens karakter van de stal met kunstige beelden en schapen moest kerstsfeer brengen in de hoofdstraat van Lichtaart. Bezielende kracht achter dit initiatief was meer dan 35 jaar lang voorzitter Jos Baudoin. Samen met zijn  familie en trouwe medewerkers organiseerde hij, als gelovig man, elk jaar zeer geïnspireerd de heropbouw van dit sfeervolle plekje. Na zijn dood in 2016 schonk de familie de stal en de beelden aan de gemeente Kasterlee.

Jaar van ontstaan
1980

Oorspronkelijke initiatiefnemers
In 1980 werd in Lichtaart een zelfstandige middenstandsorganisatie opgericht. Onder de inspirerende leiding  van voorzitter Jos Baudoin zette ze een eindejaarsactie op touw.  Om tijdens die periode ook meer sfeer in het dorp te brengen, namen ze het initiatief een kerststal op te richten in de buurt van de kerk.

Ontwerper kerststal
onbekend

Huidige beheerders van de kerststal
De gemeente Kasterlee met medewerking van de kerkfabriek van Lichtaart.

Gebruikte materialen en oorsprong
Naar het voorbeeld van de naburige gemeenten moest deze stal een oud-Kempens karakter hebben.  De eiken balken voor de bouw haalde men uit een eeuwenoude schuur die afgebroken werd in de priorij van Corsendonk.  Het dak was afgewerkt met stro, oude pannen en  zoden. De wanden kregen een  lemen vakwerkuitzicht  dat zo typisch was voor de eenvoudige boerenhuisjes in onze streken.  Armand Van Bouwel en Charel  Janssens zorgden voor de opbouw en de kunstvolle bepleistering. De stal werd zo opgemaakt dat hij in één stuk kon vervoerd worden, een taak die het gemeentebestuur op zich nam. Hooi en garven stro werden graag geschonken door Jos Aerts van de Lichtaartse Vlegeldorsers.  Enkele vrijwillige medewerkers en de gemeentelijke technische dienst zorgden voor de Kempense omgeving met berk,  een vliegden, heide en buntgras. Stro als dakbedekking is niet zo duurzaam. In het begin van de jaren 90 was een nieuw strooien dak nodig, maar ook dit was enkele jaren later weer aan vervanging toe. Toen werd overgeschakeld naar een rieten dak.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
De Herentalse kunstenares Griet Cambré creëerde de beelden van Maria, Jozef en het Kindje Jezus.

Leuke anekdotes

  • De beelden van Maria en Jozef en de levende schapen stonden steeds voor Kerstmis in de stal. De kinderen en later de kleinkinderen van Jos Baudoin werden net voor de middernachtmis over het hek getild om het kerstekindje in de kribbe te leggen.Ze kregen een beurtrol om de muziek in de stal gaande te houden  en de schapen te verzorgen.  Ze moesten ook de klederen mooi draperen en de armen van Maria en de zakdoek van Sint-Jozef netjes schikken.
  • Op woensdagavond 31 december 2014 werd vastgesteld dat het waardevolle jezuskindje uit de kribbe was ontvreemd.  Sommigen dachten dat het een dronkemansgrap was, maar het beeldje werd nooit teruggevonden en van de daders is geen spoor.  De familie Baudoin zorgde weer voor een nieuw kunstwerkje. De volgende jaren werd camerabewaking voorzien. En het nieuwe kindje werd extra verankerd.

Berlaar Lozenhoek

Info

Berlaar Lozenhoek

Elk jaar plaatsen Kelly en haar gezin een kerststal in de Lozenhoek. Zo zorgen ze voor wat extra gezelligheid in hun wandel-fietsstraat.

Zonderschot

Info

Zonderschot

Beschrijving
Deze kerststal staat naast de onconventionele kerk van Zonderschot, gebouwd door parochievrijwilligers.

Huidige beheerders van de kerststal
Parochie Zonderschot, in samenwerking met alle verenigingen

Koningshooikt

Info

Koningshooikt

Initiatiefnemers en motivatie

Deze stal werd voor het eerst gebouwd in 1977. De cultuurraad richtte in 2006 een nieuwe stal op om het kerstgevoel in het dorpscentrum te versterken. Ze wordt jaarlijks door stad Lier opgezet en symboliseert Geloof, Vrede en Verbondenheid.

Ontwerper van de kerststal

Jef Verbiest ontwierp de eerste stal, de nieuwe werd door de stad Lier ontworpen. De stal is geïnspireerd op een Kempense boerenschuur.

Gebruikte materialen

De vroegere kerststal bestond uit houten balken en planken en was gebeitst.

De moderne kerststal heeft een houten basis, pannen dak, dubbele deur en een venster in de gevel. Ze wordt omringd door kerstbomen.

Kerstbeelden

De beelden werden vroeger ontleend door de kerkraad, nu zijn ze aangekocht door de stad Lier bij Slabbinck – Brugge.

Vroeger werden er aangeklede paspoppen ontleend bij de parochie van Zandhoven, later werden er aangekocht en gekleed door juffrouw Irma Verbiest, een onderwijzers en Parochiaan. Zij leverde ook het echte haar voor de poppen aan.

De benen van de paspop die Maria afbeeldt werden ingekort om de indruk te geven dat ze knielt.

Het kindje Jezus was oorspronkelijk een wassen beeld en werd na vernieling door vandalen vervangen door een babypop. En toen het schaap van Jef Verbiest stierf, liet hij het opzetten en schonk hij het aan de stad om bij in de stal te zetten.

De huidige beelden in de stal zijn van glasvezel en geproduceerd in Italië.

Geel Poiels kerstdorp

Info

Geel Poiels kerstdorp

Korte geschiedenis
Het kerstdorp is ontstaan door een grap van een buurvrouw. Ze schreef in voor kersttoeren van Rtv in 2002, en haar idee werd uitgeloot om mee te doen. De eerste stal werd gebouwd met dennenbomen en er werd een jeneverkar naast geplaatst met enkele flessen jenever in. Hiervoor werd een vrije gift gevraagd. Dit concept viel in de smaak en werd telkens een beetje uitgebreid, zodat er nu al 6 stallen en een cafeetje zijn met een 30-tal levende dieren.

Extra informatie

Het Poeiels Kerstdorp heeft een eigen facebook-pagina!

Jaar van ontstaan
2002

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Fons Vermiert, Frans Verachtert, Jul Smeyers, Herman Schelles, Magda Nevelsteen

Ontwerper kerststal

Schelles Herman, Verachtert Frans, Vermiert Alfons, Jul Smeyers, Ivo Branckaerts

Huidige beheerders van de kerststal
Buurtcomité

Gebruikte materialen en oorsprong
De stal is voor 80% gebouwd uit recyclagemateriaal van afbraak, zoals Boomse dakpannen, houten balken, roosters van klaverstallen en ijzeren dakplaten.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
De mannequins werden aangekleed door Maria Schelles, Magda Peeters, Rita Verwerft, Magda Nevelsteen, Mariëtte Vansonhoven, Maria Van Reet en Lutgard Spruit, die voor elk beeld geschikte kledij naaiden.

Leuke anekdotes

In deze stal hebben reeds echte geboortes plaatsgevonden! Bij de geiten en de varkentjes, weliswaar.

Meerhout Gestel Hepmansbossen

Info

Meerhout Gestel Hepmansbossen

Korte geschiedenis

Deze kerststal is een van de 6 kerststallen die deel uitmaken van de jaarlijkse geleide kerststallentocht in Gestel. Ze werd voor het eerst opgebouwd rond 2010.

Jaar van ontstaan
Rond 2010

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Jos Beckx

Ontwerper kerststal

Jos Beckx

Huidige beheerders van de kerststal
Jos Beckx en Wim Vandenbroeck

Gebruikte materialen en oorsprong
Deze kerststal is gemaakt uit paletten en herbruikte dakpannen.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
De kartonnen beelden zijn ontworpen door Micheline Michiels en gemaakt door An Beckx. De dieren werden aangekocht.

Mol Postel Klothoeve

Info

Mol Postel Klothoeve

Korte geschiedenis

Op het kruispunt van de Reuselseweg en de Eerselseweg, naast de abdij van Postel, ligt restaurant De Klothoeve. Hier word elk jaar opnieuw, sinds 1994, in de kerstperiode een zeer mooie Oud-Kempische kerststal geplaatst. De kerststal werd oorspronkelijk elders gebruikt. Na onenigheid werd de Klothoeve gevraagd om de kerststal over te nemen, en zo geschiedde. Bij de oude hoeve, in de prachtige groene omgeving, komt de stal helemaal tot zijn recht.

Omdat er volgens de bijbel in de herberg geen plaats meer was wordt er door de huidige ‘herbergier’ samen met vele helpende handen, een werkelijk schitterende kerststal gebouwd. Aangezien Postel ook wel “het groene hart van de Kempen” wordt genoemd, is het niet zo moeilijk hier iets zeer ‘natuurlijks’ en sfeervol te plaatsen. Maar de Klothoeve overtreft elke verwachting!

In de houten kribbe, die bewaakt word door verschillende dieren, wordt pas tijdens de nachtmis in de abdijkerk het kindeke Jezus gelegd. De traditie wil dat de inwoners van Postel na de mis allen een kijkje komen nemen.

Jaar van ontstaan
1994

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Jack Aarts, zaakvoerder van de Klothoeve.

Ontwerper kerststal

Pol, die thuis nog vele oude materialen had liggen.

Huidige beheerders van de kerststal
De kerststal wordt opgebouwd door Jack Aarts, zijn familie en het personeel van de Klothoeve.

Gebruikte materialen en oorsprong
De stal is gebouwd uit oude eiken schuurbalken en oude pannen.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
Berlinda Jacobin. Jozef en Maria, beide oude etalagepoppen, worden gekleed in lakens en gordijnen. Het resultaat is verbazend. Dat beide poppen een hand missen ziet niemand!

Leuke anekdotes

Al 25 jaar zeggen de bezoekers dat de kerststal mooier is dan vorig jaar.

Veel mannen bieden zich aan voor ezel, maar de beheerders wensen er een die water drinkt in plaats van borrels.

De kerststal wordt aangekleed met veel kerstbomen. Veel bezoekers denken dat deze bomen er altijd staan.

Hoogstraten Meersel-Dreef

Info

Hoogstraten Meersel-Dreef

Korte geschiedenis
Tot 1995 was er in Meersel-Dreef niet echt een kerststal. In de kerk waren er wel beelden van de Heilige familie,maar het ging gewoon om witte beelden met het kindje Jezus op wat stro die tegen het hoofdaltaar werden geplaatst. Toen Pater Kapucijn Luk Wouters, een gewezen missionaris, in 1995 benoemd werd tot Kapelaan-Pastoor van de kerk, haalde hij alle beelden van de zolder en liet ze restaureren en schilderen. Tegen kerstmis had hij een mooie grote kerststal in de kerk gebouwd. Daarop bouwden enkele parochianen ook een buitenkerststal op het kerkplein. Sinds enkele jaren onderhouden de leden van een plaatselijke fietsclub zowel de binnen- als de buitenkerststal.

Jaar van ontstaan
1995

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Pater Luk Wouters en leden van de plaatselijke fietsclub

Ontwerper kerststal
Pater Luk Wouters en leden van de plaatselijke fietsclub

Huidige beheerders van de kerststal
Pater Luk Wouters en leden van de plaatselijke fietsclub

Gebruikte materialen en oorsprong
De kerststal bestaat uit een houten geraamte met een oud pannendak. De pannen komen van een oude schuur uit de kloosterhof. De kerststal is aangekleed met stro en andere materialen uit oude stallen.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
De kerstbeelden werden gemaakt door een paar lokale dames. Het zijn mooi aangeklede geraamtes met een mooi gezicht, handen en voeten.  

Anekdotes
Elk jaar wordt met Kerstmis de nachtmis en de plechtige hoogmis gevierd. Bij de hoogmis van 10.30 u. zit de kerk steeds helemaal vol. Het kindje Jezus wordt dan in processie naar voor gebracht om het plechtig in de kerststal te leggen. De kleinste kinderen van 3 tot 5 jaar gaan mee in processie naar voor. De kindjes vragen dan vaak of ze het kindje Jezus even mogen aaien. Ooit vroeg een meisje van ca. 4 jaar aan Pater Luk Wouters: “Ben jij de papa?”, waarop hij, tot plezier van de omstanders, ja knikte.

Lille Poederlee

Info

Lille Poederlee

Beschrijving

In Lille kan je in de vier deelgemeenten een typisch Kempense kerststal bezoeken. In Poederlee zet een team van 6 enthousiaste kerststalbouwers al ruim 10 jaar een kerststal op. Die staat op de parking aan het Parochiecentrum Het Mollenhof. De stal met ezels, schapen, konijnen, duiven, kippen en eenden kan je vanaf half december bezoeken.

In de kerk van Poederlee staat een kleine kerststal naar een ontwerp van Eugeen Raeymakers, een Lilse kunstenaar gespecialiseerd in houtdraaien. Hij werd geïnspireerd door een stal in een weide te Pulderbos en bouwde een stal van eiken balken, houten wanden en een dak met Boomse pannen.

De beelden werden ontworpen en gemaakt in hout door een broeder uit Oostakker.

Voordat deze kerststal geplaatst werd, stond er jaarlijks een klein stalletje op de B-parking, dat bij het minste stormweer werd weggeblazen, vandaar dat de huidige kerststal werd gebouwd.

Jaarlijks wordt de kerststal bezocht door de leerlingen van de school. Ook na de kerstviering op kerstavond brengen alle kerkgangers een bezoek aan de kerststal. Het Heggekoor verzorgde ook reeds meerdere optredens met kerkliederen.

Kerststal Donkvrienden

Weetje

Kerststal Donkvrienden

Ontstaan en initiatief

Sinds 1994 bouwt wijkvereniging ‘de Donkvrienden’ deze buitenkerststal.

Als oudste wijkvereniging van Lier organiseert deze vereniging al 90 jaar lang elke zomer de Donkfeesten. Een winteractiviteit rond kerstmis leek hen een interessant idee ter afwisseling.

Ontwerper en gebruikte materialen          

Robert Schoofs (Bertro) ontwierp de stal en de kerstbeelden. Bertro is tevens de creator van het Lierse schapenmonument aan de Zimmertoren, Pallieter en Marieke te paard (thv. de Molbrug) en de beelden op de rotonde thv. firma Van Hool in Koningshooikt.

De stal is een houten schutstal voor vee met een metalen platendak. De menshoge beelden zijn, in tegenstelling tot de meeste kerstbeelden, gemaakt uit koper! De koperen beelden getuigen van een moderne inslag en eigenzinnig, robuust karakter.

De oorspronkelijke schutstal werd een vijftal jaar geleden vervangen door een tweede exemplaar.

Korte geschiedenis

De kerststal op de landelijke Donk wijkt duidelijk af van de klassieke voorstelling die we van een kerststal hebben. De verlichte stal is een imitatie van een typische schutplaats voor vee op de Donkse buiten.

De beelden, op ware grootte uit koperplaat, zijn van de hand van Bertro. Origineel en verrassend is de Mariafiguur, die het ongeboren kind Jezus in zich draagt (visueel waarneembaar); pas na Kerstnacht zal het kind in de kribbe liggen. Nochtans behoudt Maria een ingetogen eenvoud t.o.v. het robuuste van haar omgeving.

We zien een familie, uitgeput na een lange reis. Hun valiezen met hun schamele bezittingen staan in de hoek van de stal. Waren ze te arm om een hotelkamer te betalen? Waren ze nergens welkom en bleven de deuren waar ze aanklopten gesloten? Zijn het asielzoekers die in allerijl hun thuis, hun vaderland moesten verlaten?

De eigenaar van de stal zit bij hen. Buiten een druppel heeft hij niet veel om hen aan te bieden. Daar kunnen zij zich een beetje aan opwarmen. Gewoon de aanwezigheid van de eigenaar brengt hen misschien een beetje warmte, gewoon iemand die hen een beetje aandacht geeft in deze vreemde omgeving.

Wie zijn die vreemde mannen die buiten aan de stal staan? Zij kwamen uit oostelijke richting. Zijn het landlopers? Zoeken zij ook beschutting voor de nacht? Of volgen zij misschien de ster die boven de stal schijnt? Leidt die ster hen naar een betere plek waar er rust en vrede heerst? Leidt die ster hen naar een betere toekomst?

Zoveel vragen waar de bezoeker zelf mag op antwoorden.

De Donkvrienden danken u alvast voor uw bezoek en wensen u een vredig kerstfeest toe!

Lier Grote Markt – Herberg Zeemeerminnetje

Weetje

Lier Grote Markt – Herberg Zeemeerminnetje

Initiatiefnemers

Het stadsbestuur van Lier bouwt deze afgesloten stal jaarlijks op sinds 1999. De stal verwijst naar een tafereel uit het boek en toneelstuk ‘En waar de ster bleef stille staan’ van Felix Timmermans.

Eerder stond er een vergelijkbare kerststal, maar deze werd meerdere malen beschadigd door vandalen. Om die reden werd een nieuwe kerststal gebouwd, die ook gebaseerd werd op een scène uit het boek.

Ontwerper        

Frank Verelst studeerde af als binnenhuisarchitect en was zijn hele beroepscarrière verbonden aan  de stad Lier. In zijn vrije tijd was hij ook decorbouwer voor de toneelvereniging ‘Schoolbond’. 

Inspiratie van de ontwerper     

Verelst ontwierp meerdere malen de decors voor het toneelstuk ‘ En waar de ster bleef stille staan’. Hij speelde ook enkele malen als figurant mee in het stuk. Daarom kon hij zich perfect inleven in de op te roepen sfeer van het fragment.

Felix Timmermans was, buiten schrijver, ook tekenaar. De tekeningetjes in het boekje inspireerde ook Frank bij het ontwerpen van de herberg ‘ In het Zeemeerminnetje’.

Gebruikte materialen

De herberg lijkt weggelopen uit Anton Pieks Efteling. De herberg wordt zo opgebouwd dat deze gemakkelijk op -en afgebroken kan worden. Het pannendak bestaat uit originele Boomse pannen.

Kerstbeelden

De beelden werden mede ontworpen door Frank Verelst  en in samenspraak met de stadsdiensten ineengezet.

De hoofden zijn gemaakt door de Stedelijke Academie voor Schone Kunsten. De toenmalige acteurs van het toneelstuk stonden hiervoor model.

De lichamen zijn gemaakt uit tweedehands polyester paspoppen.

Korte geschiedenis van de kerststal

Zoals hierboven reeds aangehaald evoceert de kerststal een fragment uit het boek / toneelstuk ‘en waar de ster bleef stille staan’ van de Lierse Schrijver Felix Timmermans. Het toneelstuk bestaat uit vier opeenvolgende wonderlijke kerstmissen.

Hier gaat het over de eerste Kerstmis, meer bepaald over wanneer in de herberg ‘Het zeemeerminneke’ bij Pollien Pap drie armoezaaiers samen zitten. Schrobberbeeck (een bedelaar), Pitje Vogel (een visser) en Suskewiet (een schaapsherder) spreken af om bij de rijke boeren van de streek te gaan zingen als drie koningen.

Op hun ronde halen ze een grote buit binnen. Maar wanneer ze op de terugweg de heilige familie ontmoeten, geven ze al hun centen en eten af aan zij die het nog slechter hebben.

Anekdotes

De kerststal wordt door een camera bewaakt. Op een van de cafétafels staat altijd een lege kom soep. Iemand had ooit enkele koperen centen in dat kommetje geworpen. Op het einde van de kerstperiode lag er een kleine € 20 aan muntstukken in die kom.

Gezien de camerabewaking, had niemand het aangedurfd om ook maar één cent uit het kommetje te nemen. De € 20 werd uiteindelijk aan een goed doel geschonken.

Geel Larum

Weetje

Geel Larum

Korte geschiedenis
Geïnspireerd door de kerststallentraditie in de regio, en als dank aan Onze Lieve Vrouw voor een geschenk uit de hemel, werd de kerststal van Larum voor het eerst gebouwd in 1985.

Jaar van ontstaan
1985

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Alfons Helsen, met hulp van Jef Verellen, Frans Bakelants, Leo Kriekemans en de Landelijke Gilde.

Ontwerper kerststal

Alfons Helsen was de architect en bedenker van deze stal. Hij liet zich voor het ontwerp inspireren door de lemen huisjes van vroeger.

Huidige beheerders van de kerststal
Landelijke Gilde. Zij financierden ook de verlichting, schilderwerken en dakwerken.

Gebruikte materialen en oorsprong
Dennenbomen uit het bos van Alfons Helsen in Bel vormen de basis voor deze kerststal.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
Etalagepoppen werden aangekleed. Het kindje jezus is een speelpop voor kinderen die in doeken gewikkeld werd. Het aankleden en het wassen en strijken van hun kledij gebeurt door de familie Verellen – Van Sand.

Leuke anekdotes

De stal staat opgeborgen in een schuur en wordt jaarlijks opgehaald met een kar en een hoogtewerker.

Lille Wechelderzande

Weetje

Lille Wechelderzande

Beerse Vlimmeren

Weetje

Beerse Vlimmeren

Korte geschiedenis
In 1987 werd het plan opgevat om een eigen kerststal te bouwen nadat de gemeente enkele malen een kerststal had neergezet die lokaal verder afgewerkt moest worden. Indachtig het gezegde “wat we zelf doen, doen we beter” ging men in het najaar van 1987 van start om voor het eerst zelf een kerststal op te bouwen. Bomen kwamen van een plaatselijke bouwaannemer toen deze moesten wijken voor een nieuwe villa. De bomen werden gezaagd in een gekende zagerij van Wechelderzande. Voor het timmerwerk kon men beroep doen op twee ervaren vaklui van Vlimmeren. Het was wel zwaar werk want het hout was nog groen en nat. Het werden twee vakken, eentje voor de dieren en eentje voor de beelden. Om het hout te beschermen tegen rotten en “memel” werd het behandeld met afloop-olie en petroleum. Na enkele jaren bleek de stal te klein. Weer kreeg men bomen om te zagen. Er kwam nu ook een winterbar (door de kerststalbouwer het ‘bierkot’ genoemd) bij. Deze is tijdens de kerstdagen geopend, kwestie van iets extra te verdienen voor een borrel tijdens het opstellen of afbreken.

Jaar van ontstaan
1987

Oorspronkelijke initiatiefnemers
Gust Van Der Linden, Mil Michielsen, Louis Boogaerts, Louis Van den Langenberg, Louis Jansen  en nog vele anderen.

Ontwerper kerststal
Gust Van der Linden

Huidige beheerders
Kerststalcomité Vlimmeren

Gebruikte materialen
De  constructie is gemaakt uit hout afkomstig van gerooide bomen (omwille van villabouw) en van de omliggende bossen. De boomse pannen zijn gekregen van boeren die hun schuur of stal afbraken.

Ontwerpers en makers van de kerstbeelden
Paspoppen dienden voor de beelden. Voor het Mariabeeld was een knielende paspop nodig. Deze had echter een gebroken been. Met plaaster en ijzerdraad werd ze gerepareerd. Het Mariabeeld doet nog altijd dienst. De aankleding gebeurde door de plaatselijke vrouwenverenigingen. Zij vonden dit geen immers geen werk voor mannen.

Leuke Anekdotes
Enkele jonge mannen (met een pint teveel op) wedden dat ze den ezel mee naar hun stamcafé konden brengen. De ezel liet zich niet doen en gedroeg zich als een echte ezel. Hun poging hield op toen één van hen “een ferme patat” tegen zijn schenen kreeg en een andere het gebit van den ezel voelde. Weddenschap verloren…

Herentals

Weetje

Herentals

Beschrijving
Een grote, typische kerststal met veel groendecoratie wordt jaarlijks in samenwerking met groendienst Stad Herentals en het Scheppersinstituut neergezet op de grote markt van Herentals.

Tijdens de jaarlijkse kerstmarkt in december, wordt de kerststal gevuld met levende beelden door Theater Spektakel.

Huidige beheerders van de kerststal
Momenteel wordt de kerststal opgebouwd door het gemeentepersoneel en de leerlingen van het Technisch Instituut Scheppers.

Gebruikte materialen
Het geraamte bestaat uit kippendraad en metalen buizen, de hoofden van de kerstbeelden zijn van gips.

Retie Centrum

Weetje

Retie Centrum

Deze kerststal wordt al jaren opgebouwd door de Technische dienst van de gemeente Retie. Zij starten na Sinterklaas, en bergen de stal weer op na driekoningen. De stal wordt aangekleed door enkele vrijwilligers. Zij komen de dieren ook meermaals per dag eten geven. De ezels wandelen elk jaar naar de kerststal onder begeleiding van kinderen, ouders en grootouders uit de buurt. Hier vind je foto’s van het gebeuren.

Frans, kan je jezelf even voorstellen?

Ik ben het vierde kind van Staf Vos (sr.) en Lea Beliën. Zolang ik me kan herinneren was er bij ons thuis muziek aanwezig. Zelf ben ik professioneel verdergegaan met muziek: ik studeerde viool en altviool aan het conservatorium van Brussel en daarnaast Germaanse filologie aan de KU Leuven. Ik ben steeds professioneel actief geweest als violist, altviolist en leraar. Momenteel speel ik nog bij verschillende ensembles, o.a. bij het Ensor Strijkkwartet, Anima Eterna Brugge en enkele barokensembles, o.a. Kapellmeister met mijn dochter Marieke.

Frans en Staf Vos

Frans en zoon Staf Vos.

Hoe kwam je in je jeugd in aanraking met muziek?

Zowel mijn vader als mijn moeder waren muzikaal begaafd. Zang was bij ons altijd een deel van het gezinsleven, bij alle soorten gelegenheden werd er gezongen en soms ook gemusiceerd. Ik herinner mij nog dat wij rond de tafel stonden – mijn hoofd kwam er net boven uit – en ons moeder ons ‘Goede avond, goed’ nacht’ van Brahms aanleerde. We hadden allerlei liedbundels met o.a. kerst- en Sinterklaasliederen. In 1959, toen ik 8 jaar oud was, kwam er een piano in huis. Dat was natuurlijk een geweldige gebeurtenis. Daarnaast moesten we van thuis uit allemaal naar de muziekacademie. Ik koos de viool als instrument. Broer Jan is vandaag nog zeer actief op piano, accordeon en gitaar.

Ik ontdekte in die tijd dat mijn overgrootvader speelman-violist was in de Kempen en bovendien ook Frans Vos heette. Dat gaf me extra motivatie om voor viool te gaan.

Daarnaast was ik lid en later leider bij de KSA (jeugdbeweging Katholieke Studenten Actie). Tijdens elke vergadering was er een zangstonde, die ik dan later zelf ook ging leiden. We zongen een 10 à 15-tal liedjes zoals ‘Brand in Mokum’, ‘De fiets van Piet Paaltjens’, ‘Op enen boom een koekoek’. We zongen ook in andere talen zoals  ‘À la claire fontaine’ en ‘Mijn haan is dood’ waarbij elke strofe in een andere taal gezongen wordt.

Frans Vos

Muziek en dans tijdens een familiebijeenkomst ten huize Vos-Beliën, met broer en schoonbroer.

Je vader, grootvader en betovergrootvader hadden allemaal de muziekmicrobe. Kan je iets meer vertellen over muziek in de familie langs je vaders kant?

Mijn overgrootvader – die dus ook Frans Vos heette – was speelman-violist in de Kempen: hij speelde ten dans op kermissen en feesten van gildes en verenigingen. Hij was een van de twee kinderen van mijn betovergrootmoeder Catharina Vos (°1817, Mol) die op dat moment ongehuwd was. Mijn overgrootvader en zijn zus werden vernoemd naar hun moeder (Vos).

Als Frans Vos ongeveer 7 jaar oud is trouwt zijn moeder met Peer Stalmans, een speelman-violist in de Kempen. Frans leert viool spelen via zijn stiefvader, want scholen voor instrumentonderricht waren toen niet talrijk en moeilijk toegankelijk. We nemen aan dat hij, wanneer hij ongeveer 12 jaar oud is en klaar is met school, meetrekt met zijn stiefvader (+-1865).

Mijn grootvader Louis Vos (°1880) trok op zijn beurt regelmatig mee rond met zijn vader speelman-violist Frans Vos. Hij begeleidde zijn vader op contrabas maar hij zou op een krukje moeten gestaan hebben omdat hij nog te klein was voor het grote instrument.

Mijn grootouders hadden 4 dochters en 4 zonen en woonden in Mol. In het gezin werd er altijd gezongen. Op zomeravonden zongen ze geregeld in de tuin meerstemmige liederen en dan kwamen de mensen uit de buurt kijken omdat het zo mooi klonk. Ik herinner me vele momenten dat mijn vader bij ons thuis liederen of aria’s uit opera’s of operettes zong die hij kende van zijn jeugd, zoals van F. Lehár, R. Stolz, J. Strauss, Mozart en Schubert.

Frans Vos

Tijdens het huwelijk van zus Detty werd er uiteraard gezongen, met viool en accordeon als begeleiding.

Je moeder was ook muzikaal aangelegd. Kan je iets meer vertellen over muziek in de familie langs je moeders kant?

Mijn grootvader langs moeders kant – Louis Beliën (°1880) – woonde ook in Mol. Mijn grootmoeder leerde haar kinderen solfège en piano. Vanaf hun 11 jaar gingen mijn moeder en haar broers en zussen naar de muziekacademie in Mol. Ik herinner me dat mijn moeder o.a. een ‘Arabesque’ van Debussy speelde en ook mijn nonkels Carlos en Leo speelden schitterend piano. In dat huis was er altijd veel ambiance met muziek met de hele familie.

Frans Vos

Voor de verjaardag van grootmoe Beliën zetten de Vosjes hun kelen open, onder leiding van vader Staf Vos. Ikzelf het derde kind van links.

Samen zingen was een wezenlijk deel van het gezinsleven. Kan je enkele anekdotes geven?

Naast thuis zingen, zongen we bijvoorbeeld ook onderweg in de auto als we van ons thuis in Mechelen naar familie in Mol reden. In die tijd waren er nog geen autosnelwegen en was je meer dan een uur onderweg. Om de ‘pagadders’ kalm te houden zongen vader en moeder met ons heel de reis lang canons en liederen, zo kon er ook geen ruzie ontstaan. Soortgelijke pedagogische trucjes gebruikte ik later ook toen ik zelf kinderen had.

Er bestaat nog een foto waarop we tijdens een familiebezoek met broers en zussen staan te zingen als de ‘Familie Von Trapp’ met ons vader als dirigent.

Het gregoriaans was ook belangrijk bij ons thuis; mijn ouders waren heel katholiek. Het Graduale Romanum met gregoriaanse gezangen stond bij ons op de kast. Tijdens hoogdagen zoals Pinksteren, Pasen en Allerheiligen was het traditie om gregoriaans te zingen in de kerk. Maar er was enkel een mannenkoortje van enkele mensen uit de buurt. Degene die de repetities leidde was de eigenaar van muziekwinkel De Monte. Ons vader wou natuurlijk meezingen en wij vormden dan het kinderkoor. Dus wij gingen bij De Monte repeteren. Dat was een echte belevenis. We zongen tijdens alle hoogdagen de hoogmis om half tien ‘s ochtends.

Vele jaren later gebeurde het nog regelmatig dat ons vader bij een bezoek op een hoogdag het gregoriaanse gezang van die dag zong. Dan zong hij op Pinksteren bijvoorbeeld ‘Factus est repente de caelo sonus’.  Ons vader vond het begeesterend hoe het gedruis uit de hemel en de vlammen op de hoofden van de apostelen in de muziek werden weergegeven. We zongen dan natuurlijk mee.

Ik herinner me dat vader in de zomer soms een grote bak aardbeien kocht. Terwijl we de aardbeien samen aan het kuisen waren zong hij eens de Afrikaans-Amerikaanse spiritual ‘Swing Low, Sweet Chariot’. Hij zong dat lied met veel dramatiek en als kleine jongen verstond ik dat als ‘Ze komen af en ze komen me pakken, waar moeten we naartoe?’ Het lied maakte me angstig. Jaren nadien besefte ik dat men het tegenovergestelde bedoelt met ‘Coming for to carry me home’. Vader is er niet meer, ik had hem graag gevraagd hoe hij dat lied beleefd heeft.

Frans Vos

Twee broers, een zus en ik (links) aan het volksdansen. Bij gebrek aan instrumentale begeleiding zingen we de dansmelodie maar zelf.

Wat voor muziek kwam er binnen in je ouderlijk huis via platen of radio?

Ergens in de jaren 60 kwam er een platenspeler in huis. In de discotheek (een muziekbibliotheek waar je platen kon lenen) gingen we elke week platen halen. Eén van de eerste platen thuis was muziek van Dvorak (de symfonie ‘Uit de nieuwe wereld’ en zijn vioolconcerto) of het trompetconcerto van Haydn. We leerden die muziek dus van kleins af aan kennen.

Naast klassieke muziek werden er ook platen van het lichtere genre opgezet, bijvoorbeeld The Golden Gate Quartet (gospel) en Nana Mouskouri. Er waren ook platen van chansonniers zoals Hugo Raspoet en Miel Cools.

Natuurlijk nam ik ook graag platen mee voor mezelf. Ik herinner me nog dat ik fan was van Raymond van het Groenewoud en nummers zoals ‘Bleke Lena’ liet horen aan ons vader. Maar die muziek en teksten waren toch niets voor hem.

Verder was er ’s zondags traditioneel ‘Opera en Belcanto’ op de radio. Dat moment was heilig voor mijn ouders, we moesten dan allemaal stil zijn en liefst meeluisteren naar de radio.

Heb je nog erfstukken (instrumenten, partituren) van je grootouders?

Bij het overlijden van mijn grootvader Louis Vos werd tijdens de opruim een schoendoos op zolder gevonden met stukken van een viool erin (boven- en onderblad, zijbladen en de hals). Helaas hebben zowel ik als mijn vader dit nooit geweten toen grootvader nog in leven was maar we vermoeden dat dit wel eens de viool van mijn overgrootvader Frans Vos kan zijn, speelman-violist in de Kempen. Ondertussen heb ik die viool in elkaar laten zetten door een vioolbouwer en speel ik er regelmatig op in familieverband.

Verder is er nog de piano die bij ons thuis stond, die staat nu bij één van mijn broers en zijn kinderen en kleinkinderen spelen daarop.

Daarnaast heb ik nog veel partituren van moeders kant: boeken met stijve kaft die ze speciaal lieten inbinden met daarin allemaal aparte partituren met mooie titels van liederen, operettes, schlagers... ook veel losse partituren van schlagers van toen.

Viool

Vermoedelijke viool van Frans' overgrootvader Frans Vos, speelman-violist in de Kempen.

Zijn er geschreven bronnen waarin je meer informatie kon vinden over je familie?

Mijn vader Staf Vos, geboren in 1921, maakte vanaf ongeveer 1990 aantekeningen over zijn jeugdjaren. Hij was een schrijverstype, kon goed vertellen en schreef ook gedichten. Mijn oudste broer Louis Vos, die historicus is, heeft die manuscripten gebundeld, samen met mooie foto’s. Dat resulteerde in het boek ‘Staf Vos – Jeugdherinneringen – Mol – 1921-1939'.

Daarnaast hield mijn moeder Lea Beliën, geboren in 1918, ook haar herinneringen bij. Dit resulteerde in het boekje ‘Beelden uit mijn kinderjaren’.

Verder is er nog ‘De familie Beliën’, een kanjer van een boek over de familie Beliën uit Heppen, Zolder en Mol vanaf de periode 1500, geschreven door mijn neef Paul Beliën.

Zie je de muziekmicrobe ook terug bij je kinderen? Zijn zij actief met muziek bezig?

Mijn zoon Staf speelt hoorn en mijn dochter Katrijn viool, allebei in de vrije tijd. Mijn dochter Marieke koos net als ikzelf voor een professionele carrière als violiste. Ze specialiseerde zich vervolgens in het barokgenre. Ondertussen is ze actief binnen verschillende barokensembles en mede-oprichtster van barokensemble Kapellmeister.

Een leuke anekdote is dat ik onlangs samen met mijn dochter Katrijn en zoon Staf in het Mechels Kamerorkest speelde. Ik musiceer regelmatig met mijn dochter Marieke en het was dan ook eens fijn om dat te doen met mijn andere kinderen.

Frans en kinderen

Een gelegenheidsorkestje met neefjes en nichtjes, o.a. met Marieke, viool en Staf, hoorn. Ikzelf houd de groep in de goede richting.

Hoe is muziekcultuur nu nog aanwezig tijdens familiebijeenkomsten?

Tijdens het jaarlijks kerstfeest van de Vosfamilie met kinderen en kleinkinderen is er steeds een bezinningsmoment met een vast liederenprogramma met Kerst- en Nieuwjaarsliederen. Liederen die dan passeren zijn o.a. ‘Wij komen van ‘t Oosten, wij komen van ver’ en aftelliederen van de maanden zoals ‘Eén is één, ene God alleen, ene zaligmaker en anders geen’. Een neef heeft een Israëlische vriendin en ze hebben ons bij zo’n gelegenheid al eens een Joods aftellied aangeleerd.

We komen ook elk jaar samen met de broers en zussen op het kerkhof in Mechelen om mijn ouders te gedenken. Meestal speel ik dan iets, vorig jaar was dat met dochter Katrijn. Er wordt ook altijd gezongen. Als ik dan een melodie speel die de anderen nog kennen van vader en moeder dan begint iedereen mee te zingen. Dat zijn liederen die voor iedereen emotioneel wat betekenen. Ja, zingen is nog altijd actueel bij ons.

Verder gebeurt het wel eens dat we tijdens een wandeling met mijn broers en zussen en kinderen erbij stapliederen zingen, herinneringen aan de KSA-tijd.

Frans Vos en familie op het kerkhof, 2 november 2022

Violisten Katrijn en Frans Vos en familie op het kerkhof in Mechelen, 2 november 2022.

Bedankt voor je boeiende verhaal Frans. We wensen jou en de hele familie Vos-Beliën nog vele muzikale jaren en fijne zangmomenten.

Heb je zelf muzikale voorouders? CEMPER, Centrum voor Muziek- en Podiumerfgoed, zorgde voor een bijhorende tekst met tips over het schrijven van een muzikale familiegeschiedenis.

Locatie nummer één

Info

Locatie nummer één

Dorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse 

Testlocatie!

Info

Testlocatie!

Testlicatie test 

 

 

Documentatie- en Studiecentrum voor Familiegeschiedenis FV

Info

Documentatie- en Studiecentrum voor Familiegeschiedenis FV

Het Documentatie- en Studiecentrum voor Familiegeschiedenis van Familiekunde Vlaanderen bevindt zich in Merksem, Antwerpen. 

Locatie twee

Weetje

Locatie twee

Dorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit, sed do eiusmod tempor incididunt ut labore et dolore magna aliqua. Ut enim ad minim veniam, quis nostrud exercitation ullamco laboris nisi ut aliquip ex ea commodo consequat. Duis aute irure dolor in reprehenderit in voluptate velit esse 

Sint-Katharinakerk

Weetje

Sint-Katharinakerk

De Sint-Katharinakerk in Hoogstraten werd gebouwd tussen 1525 en 1550 in opdracht van Antoon van Lalaing en Elisabeth van Culemborg, graaf en gravin van het graafschap Hoogstraten. Het imposante bouwwerk wordt ook wel genoemd als “kathedraal van de Kempen” of in de volksmond “ons Katrien”.

 

Direct naar stap 1.

Welk verhaal heeft jouw familie te vertellen?

Ga op zoek naar jouw familiegeschiedenis aan de hand van ons stappenplan
en ontdek de spannende verhalen van jouw voorouders.

Download hier onze toolkit!